Mid-century – modernistyczny nurt w architekturze i designie z lat 50. XX wieku, konkretnie obejmujący lata od 1945 do 1960. Jak z angielskiego sama nazwa wskazuje, oznacza połowę wieku. U podstaw jego powstania najważniejszą rolę odegrała niemiecka grupa projektowa Bauhaus. Ta artystyczno-rzemieślnicza szkoła działająca w latach 1919 – 1933, była znana z modernistycznych koncepcji. W tamtym czasie królował odważny, elegancki i luksusowy styl art-deco. Tymczasem projektanci Bauhaus stawiali na funkcjonalność, minimalizm, prostotę i brak zbędnych ozdób. Wykorzystywali nowoczesne materiały, a także proste linie oraz typowe dla art deco geometryczne i organiczne kształty, ale w dużo bardziej uproszczonej formie. Pod wpływem tych idei wykształcił się styl we wnętrzach o takiej samej nazwie jak ta szkoła projektowa. Jej słynne wówczas postulaty stały się później także inspiracją do powstania stylu mid-century modern. W znacznej mierze podobnie jak sam styl Bauhaus i modernizm był odpowiedzią na przepych, ornamentykę oraz bogatą estetykę art-deco. Stawiał na umiar i praktyczne rozwiązania, jednak miał również związek z powojennymi realiami.

Styl mid-century – powojenny modernizm w idei Bauhaus we wnętrzach

Po II wojnie światowej wielu projektantów z Bauhausu wyemigrowało do Stanów Zjednoczonych. Ich idee wywarły duży wpływ na amerykańską architekturę i design. To właśnie wtedy rozwinął się tam styl mid-century modern. Czerpał z dawniejszych koncepcji Bauhausu, które ewoluowały z potrzeby dostosowania ich do amerykańskiego kontekstu powojennego. Był odpowiedzią na potrzeby społeczne, czyli wyż demograficzny oraz większe zapotrzebowanie na mieszkania i meble.

Odchodzono wtedy także od ozdobnego wyposażenia na rzecz prostych form, co było zgodne z założeniami promowanymi przez Bauhausu. Większa skromność wpisywała się w powojenną rzeczywistość, brak środków na dekoracje oraz potrzebę prostoty i funkcjonalności. Większość z tych cech była zresztą typowa dla wielu modernistycznych nurtów.

Trochę historii o mid-century modern i modernizmie

Przydomek modern, tak jak sam styl, był odniesieniem do wcześniejszych, modernistycznych założeń i rozwiązań Bauhausu. W praktyce sam modernizm obejmował design od lat 30. do 70. XX wieku, a jego dominacja przypadła na lata 60. Skupiał się głównie na prostocie i funkcjonalności, podczas gdy mid-century, który zamykał się w szerszym pojęciu modernizmu, był estetycznie mniej surowy, cieplejszy oraz odważniejszy. Mówiąc odważniejszy, można dodać, że po latach 70. modernizm został zastąpiony postmodernizmem. U podstaw stanowił odpowiedź na przepych art-deco, a w latach 80. pojawiła się również odpowiedź na jego estetykę, głównie z lat 60 i 70. Był to styl Memphis, a bardziej filozofia projektowa włoskiej grupy architektonicznej Memphis Group. Filozofia, która stawiała na postmodernistyczne, odważne, kolorowe, radosne i prowokacyjne projekty, które przeciwstawiały się funkcjonalności, minimalizmowi oraz prostocie. Były więc zaprzeczeniem założeń, które stanowiły fundament stylu mid-century modern.

Mid-century – połączenie funkcjonalności z prostotą i minimalizmem

Najważniejsze założenia stylu mid-century modern to tworzenie praktycznych i wygodnych przestrzeni. Całe wnętrza oraz wszystkie elementy wyposażenia są projektowane z myślą o praktycznym zastosowaniu. Kluczowe jest to, żeby każdy element pełnił konkretną rolę, a proporcje były wyważone.

To projekty charakteryzujące się minimalistycznym i funkcjonalnym designem. Minimalistyczne jest całe wyposażenie, ważna jest przestrzeń, ale też jednocześnie odrobina ciepła i przytulności. Pojawiają się jasne kolory oraz naturalne materiały, ale zestawiane z mocniejszymi akcentami i nowoczesnymi elementami. Nacisk kadzie się na proste formy oraz proste i czyste linie, obok których pojawiają się geometryczne kształty i bryły. Często są łączone z organicznymi krzywiznami oraz łagodnymi i opływowymi formami. W efekcie uzyskuje się dynamiczny, ale dość harmonijny wystrój, a organiczne kształty nadają projektom bardziej naturalny charakter.

Słowo naturalne jest zresztą bardzo istotne w stylu mid-century. W jego erze projektanci i architekci dążyli do stworzenia harmonii z naturą, tworząc jasne wnętrza charakteryzujące się lekkością oraz przestronnością. Często także były to wnętrza wielofunkcyjne, w których pomieszczenia płynnie się przenikały. Stawiano na duże, otwarte plany, naturalne światło, duże okna i przeszklenia, które miały łączyć wnętrza z otoczeniem zewnętrznym. To wpisywało się w powojenną rzeczywistość, kiedy budowano domy szybko oraz niskobudżetowo. Otwarte plany i dużo przeszkleń były zresztą charakterystyczne dla całego modernizmu, nie tylko mid-century. 

Rezygnowano z niepotrzebnych ścian, tworząc wrażenie większej przestrzeni, co potęgowały typowe dla tego stylu duże okna, wpuszczając więcej światła. Nawet w mniejszych mieszkaniach usuwanie ścian mogło zwiększyć użyteczność pomieszczeń i optycznie zwiększyć mały metraż.

W tym miejscu można wtrącić małą dygresję. Tego typu, otwarte plany wnętrz bardzo modne od kilku lat, w krajach byłego, wschodniego bloku komunistycznego bliżej znane i popularne stały się dopiero po upadku komunizmu. Za to w czasie jego trwania we wnętrzach, podobnie jak w stylu mid-century modern, wykorzystywano naturalne materiały.

Jakie są cechy charakterystyczne stylu mid-century?

Naturalne materiały we wnętrzach mid-century są kolejnym łącznikiem z naturą. Wykorzystywano drewno, często w jaśniejszych odcieniach, kamień, emaliowaną stal, metal, ceramikę, szkło, skórę czy jedwab. Warto podkreślić, że drewno czy skóra były wysokiej jakości materiałami. Jednak obok nich pojawiły się także nowoczesne, niekiedy innowacyjne jak na tamte czasy materiały. Nowe technologie pozwalały na produkcję trwałych i praktycznych elementów z tworzyw sztucznych, plastiku czy formowanej sklejki. Do tego stosowano także winyl i lastryko. W dzisiejszych aranżacjach mid-century nowoczesne lastriko można użyć w łazienkach, a płyty winylowe na pozostałych podłogach. W erze tego stylu podłogi zwykle były drewniane z długich desek albo parkietu, często ułożonego w jodełkę. W łazienkach i kuchniach stosowano korek, płytki ceramiczne albo gres, który właśnie wtedy stawał się bardzo powszechny. Te dwa materiały mogły mieć typowe dla tego stylu geometryczne lub opływowe wzory. Poza tym łączono oraz zestawiano ze sobą różne materiały, stawiając przy tym na różnorodność faktur. Ta zasada, podobnie jak zestawianie różnych form oraz linii dotyczy także mebli, które są najważniejszym elementem wyposażenia wnętrz.

Meble mid-century modern

Meble w stylu mid-century modern miały wydawać się wizualnie lekkie, co w otwartych oraz jasnych wnętrzach podkreślało wrażenie przestronnej i lekkiej przestrzeni. Często były to meble na wysokich, smukłych nóżkach, albo odwrotnie, osadzone na niskich. Zwykle były skośne, co nawiązywało do retro, a styl mid-century łączył tę elegancką estetykę z nowoczesnymi rozwiązaniami. Lekką formę i podobne nóżki miały również stoliki oraz niskie komody. W przypadku mebli wypoczynkowych stawiano przede wszystkim na wygodę.

Poza tym dominowały geometryczne i opływowe kształty, ale z zachowaniem minimalistycznego charakteru. Kładziono nacisk na praktyczne, czyste linie bez zbędnych ozdobników, zachowując zasadę łączenia faktur. Obok drewna pojawiały się elementy z kamienia, metalu, skóry czy winylu. Warto tu dodać, że era mid-century była złotym wiekiem płyt winylowych. Gramofony oraz płyty były często eksponowane na specjalnie zaprojektowanych szafkach i regałach. Podobnie jak zastawa stołowa, którą wystawiano w gablotach czy witrynach. To może mniej praktyczny akcent, bo meble w stylu mid-century często były wielofunkcyjne i modułowe, co pozwalało dopasować je do mniejszych mieszkań. W przypadku większych przestrzeni taka gablota mogła stanąć w części jadalnianej, a gramofon w wypoczynkowej.

Jak urządzić wnętrza w stylu mid-century modern?

Wnętrza mid-century modern były nie tylko otwarte i harmonijne z naturą, ale też jasne. Najczęściej używano jasnej palety barw, pasteli, neutralnych odcieni oraz ciepłych kolorów ziemi jako bazę.

Pojawiały się beże, brązy i zielenie, które wpisywały się w styl nowoczesnej elegancji. Spokojne barwy kontrastowano z mocnymi, żywymi oraz wyrazistymi akcentami, takimi jak musztardowy żółty, ceglasty pomarańczowy, turkusowy, butelkowa zieleń i granat. Przy czym te odważniejsze akcenty i tak były harmonijne, co nieco uspokajało wnętrza. Dzięki ciepłej, jasnej bazie kolorów stawały się eleganckie oraz przytulne. W odróżnieniu od tego współczesny modernizm kojarzony jest z chłodniejszą paletą barw, dominacją bieli i szarości.

Jeżeli chodzi o dodatki i ozdoby do wnętrz w stylu mid-century, unikano ich nadmiaru. Brak tu przepychu oraz przypadkowych bibelotów, a nieliczne dekoracje są przemyślane, często również praktyczne. Jednocześnie zarówno dekoracje, jak i dodatki, mogły być mocniejszymi oraz wyrazistymi akcentami. Była to przestrzeń do wprowadzania żywszych kolorów oraz geometrycznych i opływowych motywów. Pojawiały się na ścianach, ceramice, tkaninach ozdobnych czy na funkcjonalnych dodatkach takich jak dywany ze wzorem. Jeżeli chodzi o oświetlenie, stawiano na duże lub oryginalne lampy stojące i wiszące, azjatyckie lampiony czy szklane, kolorowe kinkiety, które przyciągają spojrzenia. Do tego ciekawe lustra, na przykład o organicznych czy geometrycznych kształtach, ale w tym temacie możliwości jest więcej.

Lustra do aranżacji mid-century

Przede wszystkim lustra optycznie powiększają wnętrza i odbijając światło, rozjaśniając je. Dlatego same w sobie idealnie wpisują się w ten styl, który ceni przestronność oraz dużo światła. W temacie światła warto dodać, że w tamtych latach technologia LED nie była znana. Jeżeli lustra miały oświetlenie, opierało się na tradycyjnych żarówkach i było inspirowane wzornictwem charakterystycznym dla tego stylu. Obecnie do takich aranżacji można wybrać lustra LED, dobrze jednak, żeby było to cieplejsze i subtelniejsze oświetlenie. Warto także sięgać po modele stylizowane na retro oraz vintage. Poza tym sprawdzą się lustra w drewnianych ramach, jak również imitujących wyglądem drewno i inne naturalne materiały.

Jeżeli chodzi o kształty, przede wszystkim królują nawiązujące do tak ważnej tu natury lustra o opływowych i organicznych kształtach. Poza tym duże, okrągłe tafle, czyli geometryczne bryły. Z tego typu brył lepiej unikać kwadratów i prostokątów, ale te drugie sprawdzą się w formie półowalnej lub owalnej. Poza tym warto zwrócić uwagę na trójkątne oraz heksagonalne i inne geometryczne, ale nieregularne lustra. W tym stylu można łączyć różne linie oraz formy, warto jednak robić to z umiarem i zwracać uwagę na to, jakie elementy znajdą się blisko siebie. Jest to ważne w mniejszych pomieszczeniach, choć mid-century lubi otwarty plan.

Podsumowanie – styl mid-century modern we współczesnych wnętrzach

Jak wspominaliśmy, od kilku lat modne stały się otwarte wnętrza. W starym i wielorodzinnym budownictwie w miarę możliwości usuwa się ściany, łącząc kuchnię z salonem.

W nowym budownictwie bardzo często spotyka się już taki otwarty plan, sporo nowych domów ma też duże okna i przeszklenia. W obydwu przypadkach jest to dobra baza do urządzenia jasnych i przestronnych wnętrz w stylu mid-century modern. Nie należy jednak kierować się przydomkiem modern we współczesnym rozumieniu modernizmu, który jest surowszy, zimniejszy i skromniejszy.

Wspólną cechą jest jednak minimalizm oraz wykorzystanie naturalnych materiałów. Są to także wnętrza z wyposażeniem nastawionym na funkcjonalność i praktyczne zastosowanie. W przypadku mid-century odważniejsze elementy to mocniejsze linie, formy, wzory oraz barwne akcenty, przy czym baza odcieni powinna być cieplejsza. Geometryczne i opływowe kształty oraz żywsze kolorystycznie dodatki mogą nawiązywać do elementów art-deco, ale bez typowego dla nich przepychu. Prostsze w formie jest retro, będące nawiązaniem do estetyki przeszłości, którą mid-century modern łączył z nowoczesnymi elementami. Jednak to, co w tamtych czasach było nowoczesne, dziś już takie nie jest, ale za to pojawiły się nowsze rozwiązania. Dla przykładu wspomniany i używany wtedy w innej formie winyl dziś dostępny jest w postaci podłogowych paneli LVT. Szare wówczas lastryko obecnie zyskało zupełnie inny wymiar, jeżeli chodzi o wygląd i kolorystykę.

Urządzając współczesne wnętrza mid-century modern, nie trzeba sięgać do oryginalnych materiałów czy mebli. Warto wykorzystywać niedostępne wtedy, współczesne oraz nowoczesne rozwiązania, łącząc je z wyposażeniem stylizowanym na retro i vintage. Na rynku można znaleźć meble oraz dodatki projektowane zgodnie z typowymi dla połowy ubiegłego wieku założeniami. Często są inspirowane dawnymi wzorcami, ale dostosowane do dzisiejszych potrzeb i gustów czy obecnych trendów. Poza tym wystarczy kierować się opisanymi wyżej w artykule założeniami tego stylu, stosowanymi w latach 50. XX wieku. Tym, co ówcześni projektanci czerpali z niemieckiej szkoły Bauhaus. Łączyli to, co dziś bardzo łatwo uzyskać, czyli prostotę z wysokiej jakości materiałami, więc ten styl często jest określany jako przykład „designerskiej skromności”.

Aktualności:

Produkt dodany do porównania